Chào các em học sinh lớp 7! Bài học Thực hành tiếng Việt hôm nay sẽ giúp các em củng cố kiến thức về dấu câu, đặc biệt là công dụng của dấu chấm lửng và dấu ngoặc kép. Cùng website “TRA CỨU ĐIỂM VNEDU” giải chi tiết các bài tập trong SGK Ngữ văn 7, Tập 2, trang 41 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống nhé!
Câu 1 (Trang 41 SGK Ngữ văn 7 Tập 2)
Xác định công dụng của dấu chấm lửng trong các trường hợp dưới đây:
a. “Tôi… tôi… quả là…”
- Công dụng: Dấu chấm lửng trong trường hợp này dùng để diễn tả lời nói ngập ngừng, ngắt quãng của nhân vật. Điều này thể hiện sự bối rối, lúng túng hoặc một cảm xúc mạnh đang chi phối người nói.
b. “Cái mà các nhà khoa học gọi là “khí cầu” ấy chỉ là một cái… ổ gà mà thôi.”
- Công dụng: Dấu chấm lửng ở đây có tác dụng làm giãn nhịp điệu của câu văn, tạo ra một khoảng lặng ngắn trước khi một từ ngữ bất ngờ xuất hiện. Nó chuẩn bị cho sự tương phản gây cười: từ một phân tích có vẻ khoa học (“khí cầu”) lại đi đến một kết luận hài hước và đời thường (“ổ gà”).
c. “- Những vật liệu quý như kim cương, hồng ngọc, bích ngọc,… đều có ở đây.
- Thôi, các cậu cứ ở lại, còn tớ… tớ…”
- Dấu chấm lửng (1): “bích ngọc,…” có công dụng cho biết danh sách các vật liệu quý được liệt kê vẫn chưa kết thúc, vẫn còn nhiều loại khác tương tự.
- Dấu chấm lửng (2): “còn tớ… tớ…” thể hiện lời nói bị bỏ dở, ngập ngừng, cho thấy nhân vật đang trong trạng thái do dự hoặc khó nói.
Câu 2 (Trang 42 SGK Ngữ văn 7 Tập 2)
Tìm một câu văn trong văn bản “Đường vào trung tâm vũ trụ” có dấu chấm lửng với công dụng làm giãn nhịp điệu, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung hài hước.
Trả lời:
Câu văn đáp ứng yêu cầu trên là:
“Chẳng qua chỉ là cái… ổ voi thôi mà!”.
Câu này tạo ra sự chờ đợi và bất ngờ, gây hiệu quả hài hước khi hạ thấp một hiện tượng có vẻ kỳ vĩ thành một hình ảnh quen thuộc, dí dỏm.
Câu 3 (Trang 42 SGK Ngữ văn 7 Tập 2)
Nêu công dụng của dấu ngoặc kép trong các câu (a) và (b).
Trả lời:
Công dụng của dấu ngoặc kép trong cả hai câu (a) và (b) là để đánh dấu những từ ngữ được hiểu theo một ý nghĩa đặc biệt, mỉa mai hoặc khác với nghĩa đen thông thường của chúng.
Câu 4 (Trang 42 SGK Ngữ văn 7 Tập 2)
Viết một đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về một nội dung được gợi ra từ văn bản “Đường vào trung tâm vũ trụ”, trong đó có sử dụng dấu chấm lửng.
Đoạn văn tham khảo:
Thế giới trong lòng đất qua lời kể của Thần Đồng thật kỳ diệu và vượt xa trí tưởng tượng của tôi. Ở đó, vạn vật đều mang một vẻ đẹp khác lạ: những khu rừng nấm khổng lồ phát sáng, những dòng sông lấp lánh kim cương, những sinh vật cổ đại tưởng như đã tuyệt chủng… Tôi ao ước một lần được tham gia vào chuyến phiêu lưu ấy, được tận mắt chứng kiến mọi điều lạ thường. Chắc hẳn, đó sẽ là một hành trình không thể nào quên, một cuộc du hành đến những miền đất chỉ có trong mơ.
(Giải thích: Dấu chấm lửng trong đoạn văn trên được dùng để thể hiện rằng danh sách những điều kỳ diệu vẫn còn, chưa được liệt kê hết, qua đó khơi gợi trí tưởng tượng của người đọc.)
Trên đây là hướng dẫn giải chi tiết các bài tập trong bài Thực hành tiếng Việt trang 41. Hy vọng qua bài soạn này, các em đã nắm vững hơn về công dụng của dấu chấm lửng và dấu ngoặc kép để vận dụng tốt vào việc đọc hiểu và tạo lập văn bản.